ตำแหน่งงานก่อสร้างมีอะไรบ้าง? สรุปหน้าที่ของทีมหลักในโครงการ

Stable Inter Consultant
29 ก.ค.
ยาว 2 นาที

ตำแหน่งงานก่อสร้างประกอบด้วยทีมบริหารโครงการ ทีมที่ปรึกษาและควบคุมงาน ทีมออกแบบ ทีมผู้รับเหมา ทีมควบคุมต้นทุน คุณภาพและความปลอดภัย รวมถึงทีมสนับสนุนด้านจัดซื้อ สัญญาและเอกสาร แต่ละโครงการไม่จำเป็นต้องมีจำนวนตำแหน่งเท่ากัน เพราะขนาดอาคาร ความซับซ้อน รูปแบบสัญญาและโครงสร้างองค์กรแตกต่างกัน

จากประสบการณ์ที่เราดูแลโครงการมากกว่า 10 ปี ปัญหามักเกิดจากหน้าที่ซ้อนกันหรือไม่มีเจ้าภาพชัดเจน บทความนี้จึงสรุปทั้งชื่อตำแหน่ง หน้าที่และความสัมพันธ์ระหว่างทีม

โครงสร้างทีมงานก่อสร้างแบ่งออกเป็นกี่ฝ่าย?

เราแบ่งโครงสร้างทีมงานก่อสร้างออกเป็น 5 ฝ่าย เพื่อให้เห็นสายความรับผิดชอบตั้งแต่ผู้กำหนดเป้าหมายไปจนถึงผู้ปฏิบัติงานจริง

ฝ่าย	หน้าที่หลัก
เจ้าของและผู้บริหารโครงการ	กำหนดเป้าหมาย อนุมัติงบและตัดสินใจ
ที่ปรึกษาและควบคุมงาน	ตรวจสอบ ประสานงานและรายงานในมุมของเจ้าของ
ออกแบบและวิศวกรรม	จัดทำแบบ รายการคำนวณและข้อกำหนดทางเทคนิค
ผู้รับเหมาและทีมหน้างาน	วางแผนทรัพยากรและดำเนินการก่อสร้าง
ทีมควบคุมและสนับสนุน	ดูแลแผนงาน ต้นทุน คุณภาพ ความปลอดภัย วัสดุและเอกสาร

การแบ่งฝ่ายนี้สำคัญ เพราะผู้รับเหมาเป็นผู้ดำเนินงานตามสัญญา ขณะที่ บริษัทที่ปรึกษาก่อสร้าง ทำหน้าที่ช่วยเจ้าของตรวจสอบและมองภาพรวมของโครงการ ทั้งสองฝ่ายต้องร่วมมือกันแต่มีความรับผิดชอบคนละส่วน

ตำแหน่งฝั่งเจ้าของโครงการมีหน้าที่อะไร?

ฝั่งเจ้าของโครงการเป็นผู้กำหนดว่าโครงการต้องตอบโจทย์อะไร ใช้งบประมาณเท่าไร ต้องการคุณภาพระดับใดและต้องแล้วเสร็จเมื่อใด ตำแหน่งหลักมีดังนี้

เจ้าของโครงการหรือผู้พัฒนาโครงการ

กำหนดวัตถุประสงค์ ขอบเขต งบประมาณและกรอบเวลา แต่งตั้งผู้ออกแบบ ที่ปรึกษาและผู้รับเหมา รวมถึงอนุมัติเรื่องสำคัญ เช่น การเปลี่ยนแบบ งานเพิ่มลดและการจ่ายเงิน

Project Director

กำกับโครงการระดับนโยบายและประเด็นที่เกินอำนาจของ Project Manager มักพบในโครงการขนาดใหญ่ แต่ขอบเขตขึ้นกับโครงสร้างองค์กร

Project Manager

บริหารขอบเขต เวลา งบประมาณ คุณภาพ ความเสี่ยงและการสื่อสาร พร้อมประสานทุกฝ่าย ขอบเขตอำนาจของ Project Manager ขึ้นกับฝ่ายที่สังกัดและสัญญา

ทีมที่ปรึกษาและควบคุมงานก่อสร้างมีตำแหน่งอะไรบ้าง?

ทีมที่ปรึกษาช่วยให้เจ้าของได้รับข้อมูลที่ผ่านการตรวจสอบก่อนตัดสินใจ เรามองภาพรวมทั้งคุณภาพ เวลา งบประมาณ ความปลอดภัยและการประสานงาน โดยไม่ได้เข้าไปทำหน้าที่เป็นผู้รับเหมา

Construction Manager

Construction Manager มักเน้นช่วงก่อสร้าง เช่น ลำดับงาน ความพร้อมของแบบ วัสดุและพื้นที่ ส่วน Project Manager อาจดูแลวงจรกว้างกว่า แต่ขอบเขตอาจซ้อนกันตามองค์กรและรูปแบบส่งมอบโครงการ

ที่ปรึกษาก่อสร้างหรือตัวแทนเจ้าของโครงการ

อาจตรวจแบบ BOQ แผนงาน คุณภาพ งวดงานและความคืบหน้า พร้อมรวบรวมข้อมูลให้เจ้าของตัดสินใจจากสถานะเดียวกัน ทั้งนี้ ขอบเขตจริงต้องเป็นไปตามบริการที่ได้รับมอบหมายและสัญญา

วิศวกรควบคุมงานก่อสร้าง

ตรวจงานตามแบบ สเปก มาตรฐานและข้อกำหนด พร้อมติดตามการแก้ไขและบันทึกผล ชื่อ วิศวกรควบคุมงานก่อสร้าง ในองค์กรไม่ได้หมายถึง “ผู้ควบคุมงาน” ตามกฎหมายโดยอัตโนมัติ ต้องตรวจประเภทงาน ใบอนุญาตและหนังสือแต่งตั้งด้วย

ทีมออกแบบและวิศวกรรมมีตำแหน่งอะไรบ้าง?

ทีมออกแบบเปลี่ยนความต้องการของเจ้าของให้เป็นแบบ รายการคำนวณ สเปกและข้อมูลสำหรับขออนุญาต ประมูลและก่อสร้าง ตำแหน่งที่พบได้บ่อย ได้แก่

สถาปนิก

ออกแบบพื้นที่ใช้สอย รูปลักษณ์อาคาร วัสดุและรายละเอียดทางสถาปัตยกรรม พร้อมประสานแบบกับวิศวกรสาขาต่าง ๆ และตอบข้อสงสัยด้านแบบระหว่างก่อสร้าง

วิศวกรโยธาและวิศวกรโครงสร้าง

วิศวกรโยธาอาจดูแลงานโยธา โครงสร้างหรือพื้นที่ภายนอก ส่วนวิศวกรโครงสร้างเน้นวิเคราะห์และออกแบบระบบรับน้ำหนัก จึงไม่ควรใช้สองชื่อนี้แทนกันโดยไม่ดูหน้าที่จริง

MEP Engineer

ดูแลงานเครื่องกล ไฟฟ้าและสุขาภิบาลตามขอบเขตที่ได้รับมอบหมาย ซึ่งอาจครอบคลุมการออกแบบ ประสานแบบ ตรวจติดตั้ง ทดสอบหรือ Commissioning โดย MEP Engineer มีบทบาทมากในอาคารระบบซับซ้อน

BIM Modeler และ BIM Coordinator

จัดทำหรือประสานแบบจำลองอาคาร รวมถึงตรวจการชนกันของโครงสร้าง สถาปัตยกรรมและงานระบบตาม BIM Execution Plan ของโครงการ แต่ไม่แทนอำนาจรับรองแบบของสถาปนิกหรือวิศวกร

ตำแหน่งหลักในทีมผู้รับเหมาและหน้างานมีอะไรบ้าง?

ทีมผู้รับเหมามีหน้าที่จัดคน วัสดุ เครื่องจักร วิธีทำงานและผู้รับเหมาช่วง เพื่อก่อสร้างให้เป็นไปตามแบบ สเปก แผนงานและสัญญา

Site Manager หรือ Construction Manager ฝั่งผู้รับเหมา

บริหารหน้างาน จัดลำดับกิจกรรมและทรัพยากร ควบคุมผู้รับเหมาช่วงและประสานที่ปรึกษา บางองค์กรใช้ชื่อ Site Manager, Construction Manager หรือ Project Manager ซ้อนกัน จึงต้องดูหน้าที่จริง

Project Engineer

โดยทั่วไปประสานข้อมูลเทคนิคระดับโครงการ เช่น แบบ วัสดุ Method Statement, RFI และความก้าวหน้าหลายพื้นที่ ทั้งนี้ ขอบเขตอาจต่างกันตามองค์กร

Site Engineer

โดยทั่วไปดูแลงานเทคนิคในพื้นที่ อ่านแบบ ตรวจแนว ระดับและระยะ ประสานโฟร์แมนกับผู้รับเหมาช่วง ทั้งนี้ ขอบเขตอาจต่างกันตามองค์กร

โฟร์แมนหรือหัวหน้าช่าง

แปลงแบบและแผนเป็นงานประจำวัน ควบคุมช่าง แรงงาน เครื่องมือและผลงาน โฟร์แมนเน้นทีมปฏิบัติ ส่วน Site Engineer เน้นวิศวกรรมและข้อมูลเทคนิค

Surveyor หรือช่างสำรวจ

วางหมุด แนว ระดับและพิกัด ตรวจตำแหน่งก่อนและระหว่างก่อสร้าง พร้อมเก็บข้อมูลสำหรับตรวจสอบและจัดทำแบบ As-built

ผู้รับเหมาช่วง ช่างฝีมือและแรงงาน

ผู้รับเหมาช่วงรับผิดชอบงานเฉพาะหมวด ส่วนช่างฝีมือ เช่น ช่างเหล็ก ช่างไม้แบบ ช่างปูน ช่างเชื่อม ช่างไฟฟ้าและช่างประปา ลงมือทำงานร่วมกับแรงงานสนับสนุน

ตำแหน่งควบคุมแผนงาน ต้นทุน คุณภาพและความปลอดภัยทำอะไร?

ตำแหน่งกลุ่มนี้วัดสถานะโครงการด้วยข้อมูล ทำให้ทีมเห็นความคลาดเคลื่อนและจัดการได้เร็วขึ้น

Planning Engineer

โดยทั่วไปจัดทำและติดตาม Baseline Schedule วิเคราะห์ความก้าวหน้า งานวิกฤต ความล่าช้าและแนวโน้มวันแล้วเสร็จตามขอบเขตขององค์กร

Quantity Surveyor หรือ QS

ถอดปริมาณ ประเมินราคา จัดทำหรือตรวจ BOQ งวดงานและงานเปลี่ยนแปลง

Cost Control Engineer

Cost Control เน้นติดตามงบ ภาระผูกพัน ค่าใช้จ่ายจริงและประมาณการ ส่วน QS เน้นปริมาณ ราคาและงวดงาน อย่างไรก็ตาม ในบางองค์กร QS อาจรับผิดชอบ Cost Planning และ Cost Control ด้วย

QA/QC Engineer

QA วางระบบ แผนคุณภาพและขั้นตอน ส่วน QC ตรวจวัสดุ งานติดตั้ง ผลทดสอบและงานที่ไม่ตรงข้อกำหนด หลายโครงการรวมเป็น QA/QC

Safety Officer หรือเจ้าหน้าที่ความปลอดภัย

ตรวจและเสนอแนะการปฏิบัติตามกฎหมาย ชี้บ่งอันตราย ประเมินความเสี่ยงและเสนอวิธีทำงานปลอดภัย ระดับของเจ้าหน้าที่ขึ้นกับประเภทกิจการและจำนวนลูกจ้าง

ตำแหน่งสนับสนุนโครงการก่อสร้างมีอะไรบ้าง?

ทีมสนับสนุนทำให้วัสดุ ข้อมูล เอกสารและการสื่อสารพร้อมใช้งาน ตำแหน่งหลักมีดังนี้

ตำแหน่ง	หน้าที่หลัก
Procurement Engineer	ขอราคา เปรียบเทียบผู้ขาย จัดซื้อและติดตามการส่งมอบ
Contract Administrator	ดูแลหนังสือ สัญญา งานเปลี่ยนแปลง Claim และกำหนดเวลาการแจ้งตามสัญญาและอำนาจที่ได้รับ
Document Controller	ควบคุมเลขที่ Revision สถานะอนุมัติและการแจกจ่ายเอกสาร
Storekeeper หรือ Material Controller	รับ ตรวจ จัดเก็บ เบิกจ่ายและติดตามวัสดุ
Site Admin หรือ Project Coordinator	สนับสนุนเอกสาร การประชุมและการประสานงานประจำวัน
Environmental Officer	ดูแลข้อกำหนดด้านฝุ่น เสียง น้ำเสีย ของเสียและสิ่งแวดล้อมของโครงการ

ตารางสรุปหน้าที่ตำแหน่งงานก่อสร้างแต่ละตำแหน่ง

ตารางนี้สรุปผลลัพธ์หลัก ส่วนหน้าที่จริงต้องยึดสัญญา Organization Chart และ Job Description

กลุ่มตำแหน่ง	ตัวอย่างตำแหน่ง	ผลลัพธ์ที่รับผิดชอบ
เจ้าของ	Owner, Project Director	เป้าหมาย งบประมาณและการอนุมัติ
บริหารโครงการ	Project Manager, Construction Manager	แผนรวม การประสานงานและการตัดสินใจ
ที่ปรึกษา	Owner’s Representative, วิศวกรควบคุมงาน	ผลตรวจ รายงานและข้อมูลสำหรับเจ้าของ
ออกแบบ	สถาปนิก วิศวกรโครงสร้าง MEP, BIM	แบบ สเปก รายการคำนวณและข้อมูลก่อสร้าง
บริหารหน้างาน	Site Manager, Project Engineer	ทรัพยากร วิธีทำงานและความก้าวหน้า
ควบคุมพื้นที่	Site Engineer, Foreman, Surveyor	งานประจำวันที่ตรงแบบ แนวและระดับ
ควบคุมโครงการ	Planner, QS, Cost Control, QA/QC, Safety	เวลา ต้นทุน คุณภาพและความปลอดภัย
สนับสนุน	จัดซื้อ สัญญา เอกสาร คลังและธุรการ	วัสดุ เอกสารและข้อมูลที่พร้อมใช้งาน
ปฏิบัติงาน	ผู้รับเหมาช่วง ช่างฝีมือและแรงงาน	ผลงานก่อสร้างแต่ละหมวด

ตำแหน่งที่ชื่อคล้ายกันควรแยกอย่างไร?

เราไม่ควรตัดสินจากชื่อเพียงอย่างเดียว ให้ตรวจว่าสังกัดฝ่ายใด รายงานต่อใคร มีอำนาจอะไรและรับผิดชอบผลลัพธ์ใด

Project Manager มักดูภาพรวมวงจรโครงการ ส่วน Construction Manager มักเน้นช่วงก่อสร้าง แต่ขอบเขตอาจซ้อนกัน
Project Engineer มักประสานข้อมูลเทคนิคระดับโครงการ ส่วน Site Engineer มักดูแลงานเทคนิคในพื้นที่
Site Engineer ดูความถูกต้องเชิงเทคนิค ส่วน Foreman ควบคุมทีมปฏิบัติและผลผลิตรายวัน
QS มักดูปริมาณ ราคาและงวดงาน ส่วน Cost Control เน้นภาพรวมงบและประมาณการ แต่บางองค์กรอาจรวมหน้าที่
QA วางระบบป้องกันปัญหา ส่วน QC ตรวจผลงานและบันทึกความไม่สอดคล้อง

เจ้าของโครงการควรตรวจโครงสร้างทีมอย่างไร?

เราแนะนำให้ตรวจว่าหน้าที่สำคัญมีเจ้าภาพครบหรือไม่ โดยถามว่าใครทำ ใครตรวจ ใครอนุมัติและใครรายงาน

มีผู้รับผิดชอบแบบ แผนงาน ต้นทุน คุณภาพ ความปลอดภัยและเอกสารชัดเจนหรือไม่
ตำแหน่งเดียวรับหลายหน้าที่จนตรวจสอบงานของตัวเองหรือไม่
การส่งต่อข้อมูลและขั้นตอนยกระดับปัญหาชัดเจนหรือไม่
เจ้าของได้รับข้อมูลที่เป็นอิสระและทันเวลาพอสำหรับตัดสินใจหรือไม่
หน้าที่ตามกฎหมาย ใบอนุญาตและหนังสือแต่งตั้งตรงกับประเภทและขนาดโครงการหรือไม่

ในฐานะบริษัทที่ปรึกษาก่อสร้าง เราช่วยเจ้าของบริหาร ตรวจสอบและประสานทุกฝ่าย เพื่อให้เห็นสถานะโครงการในภาพเดียวกัน

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับตำแหน่งงานก่อสร้าง

โครงการขนาดเล็กต้องมีครบทุกตำแหน่งหรือไม่?

ไม่จำเป็น คนหนึ่งอาจรับหลายบทบาท แต่ความรับผิดชอบ อำนาจและคุณสมบัติตามกฎหมายหรือสัญญาต้องชัดเจน

Project Manager กับ Site Engineer ใครมีตำแหน่งสูงกว่า?

Project Manager มักดูภาพรวม ขณะที่ Site Engineer ดูงานเทคนิคในพื้นที่ แต่ทั้งสองตำแหน่งอาจอยู่คนละองค์กรหรือคนละคู่สัญญา จึงต้องดู Organization Chart และสัญญาก่อนสรุปลำดับอำนาจ