ITP งานก่อสร้างคืออะไร? แผนตรวจงานที่เจ้าของโครงการควรรู้ก่อนเริ่มงาน

Stable Inter Consultant

4 วันที่ผ่านมา

ยาว 2 นาที

เมื่อเจ้าของโครงการถามว่า “งานส่วนนี้ตรวจแล้วหรือยัง” คำตอบที่ใช้ตัดสินใจได้ควรมีมากกว่าภาพถ่ายหรือคำว่า “เรียบร้อย” เราต้องรู้ด้วยว่าตรวจ ขั้นตอนไหน เทียบกับเกณฑ์ใด ใครเป็นผู้ตรวจ ผลเป็นอย่างไร และงานถัดไปเริ่มได้หรือยัง

ITP (Inspection and Test Plan) คือแผนที่จัดลำดับการตรวจและทดสอบงานก่อสร้างไว้ล่วงหน้า พร้อมเอกสารอ้างอิง ผู้รับผิดชอบ จุดที่ต้องแจ้งตรวจ และหลักฐานผลตรวจ ในมุมทีมวิศวกรของเรา ITP ช่วยให้เจ้าของเห็นจังหวะที่ควรตรวจงาน ก่อนงานถูกปิดทับหรือก่อนระบบถูกนำไปใช้งาน แทนการรอตรวจพบปัญหาตอนส่งมอบ

ITP งานก่อสร้างคืออะไร และเจ้าของได้ประโยชน์อย่างไร?

ITP เป็นแผนสำหรับงานหรือชุดงานที่กำหนดว่า จะยืนยันความสอดคล้องกับแบบ สเปก และสัญญาอย่างไร เอกสารสัญญาของหน่วยงานสหราชอาณาจักรตัวอย่างหนึ่งอธิบาย ITP ว่าเป็นแผนที่ระบุกิจกรรมตรวจยืนยัน ผู้รับผิดชอบ เอกสารควบคุม และบันทึกที่ต้องใช้เป็นหลักฐาน ไม่ใช่เพียงรายการติ๊กว่าได้ตรวจแล้ว (UK Contracts Finder: เอกสารสัญญาตัวอย่าง)

สำหรับเจ้าของโครงการ ประโยชน์สำคัญคือการถามและติดตามได้ว่า:

งานใดต้องตรวจ ก่อนเริ่มขั้นตอนถัดไป
เกณฑ์การยอมรับอ้างอิงเอกสารฉบับใด
ใครทำการตรวจ ใครทบทวน และใครมีอำนาจอนุญาตให้เดินงานต่อ
หากผลไม่ผ่าน ใครแก้และจะตรวจซ้ำเมื่อไร
หลักฐานถูกเก็บไว้ที่ใดและค้นย้อนหลังได้หรือไม่

ITP จึงเป็นเครื่องมือวางระบบการตรวจ ไม่ใช่ใบรับรองว่างานทุกส่วนผ่านแล้ว ผลตรวจจริงต้องมีบันทึกและหลักฐานรองรับแยกต่างหาก

ITP ต่างจาก Checklist ตรวจงานและผลทดสอบอย่างไร?

เอกสารสามอย่างนี้ทำงานต่อกัน แต่ตอบคนละคำถาม เราแนะนำให้เจ้าของขอดูทั้งแผนและผล ไม่ใช่ดูเอกสารชนิดเดียว

เอกสาร	คำถามที่ตอบ	ใช้เมื่อไร
ITP	จะตรวจหรือทดสอบอะไร เมื่อไร ใช้เกณฑ์ใด และใครรับผิดชอบ?	จัดทำก่อนเริ่มชุดงานและปรับเมื่อแบบหรือวิธีทำงานเปลี่ยน
Checklist / ใบแจ้งตรวจงาน	จุดตรวจของงานครั้งนี้ครบหรือไม่ และแจ้งใครมาตรวจ?	ใช้ที่หน้างานตามจุดที่แผนกำหนด
บันทึกผลตรวจหรือผลทดสอบ	ตรวจแล้วได้ผลอะไร ผ่านหรือไม่ผ่าน และมีหลักฐานใด?	จัดทำหลังการตรวจหรือทดสอบจริง

หากต้องการอ่านภาพรวมของ กระบวนการ QC งานก่อสร้าง บทความเดิมของเราอธิบายงานควบคุมคุณภาพตามระยะโครงการ ส่วนบทความนี้เจาะวิธีทำให้ จุดตรวจและหลักฐาน ถูกกำหนดก่อนลงมือทำ

ITP หนึ่งแผ่นควรระบุข้อมูลอะไรบ้าง?

เราไม่ใช้แบบฟอร์มเดียวบังคับทุกโครงการ แต่ ITP ที่อ่านแล้วนำไปใช้ได้ควรเชื่อม งาน → เกณฑ์ → จุดตรวจ → ผู้รับผิดชอบ → บันทึกผล ให้ครบ ตัวอย่างหัวข้อมูลที่เจ้าของควรมองหา ได้แก่:

ช่องข้อมูล	ใช้ตอบอะไร
งานและลำดับขั้น	กำลังตรวจงานส่วนใด ก่อนหรือหลังขั้นตอนไหน
แบบ สเปก และสัญญาอ้างอิง	จะใช้เอกสารและ Revision ใดตัดสินผล
วิธีและความถี่ตรวจ	ตรวจด้วยวิธีใด และในช่วงใดของงาน
เกณฑ์ยอมรับ	อะไรคือผลที่ยอมรับได้ตามเอกสารโครงการ
ประเภทจุดตรวจ	ต้องแจ้งให้ใครทราบ ต้องรอตรวจ หรือรออนุญาตก่อนเดินงานต่อหรือไม่
ผู้ทำ ผู้ตรวจ ผู้ทบทวน	ใครรับผิดชอบแต่ละขั้น และใครมีอำนาจตามสัญญา
บันทึกผล	เก็บใบตรวจ ผลทดสอบ ภาพถ่าย หรือรายงานแก้ไขไว้ที่ใด

ในตัวอย่างสัญญาของ Infrastructure NSW แผน ITP ถูกจัดทำควบคู่กับ Checklist จุด Hold/Witness และบันทึกยืนยันว่างานตรงตามข้อกำหนด ตัวอย่างนี้ช่วยให้เห็นว่าแผนกับหลักฐานต้องเชื่อมกัน แต่รายละเอียดสำหรับโครงการไทยต้องยึดแบบ สเปก และสัญญาของโครงการนั้น

Hold Point และ Witness Point ต่างกันอย่างไร?

สองคำนี้ช่วยกำหนดว่าเมื่อถึงจุดตรวจแล้วงานจะเดินต่อได้อย่างไร แต่ วิธีแจ้งตรวจ ระยะเวลารอ และผู้มีอำนาจปล่อยงานต้องดูจากสัญญาและ ITP ที่ตกลงกัน

ประเภทจุดตรวจ	ความหมายที่ใช้ในตัวอย่างเอกสารโครงการ	คำถามที่เจ้าของควรถาม
Hold Point	จุดที่ต้องได้รับการตรวจยืนยันหรืออนุญาตตามเงื่อนไขก่อนทำงานต่อ	ใครเป็นผู้ปล่อย Hold Point และต้องมีหลักฐานอะไร?
Witness Point	จุดที่ต้องแจ้งผู้มีสิทธิ์เข้าดูการตรวจหรือทดสอบตามเงื่อนไขที่กำหนด	ต้องแจ้งล่วงหน้าอย่างไร และถ้าผู้รับแจ้งไม่เข้าตรวจ งานเดินต่อได้เมื่อใด?

เอกสารสัญญาของ Infrastructure NSW แสดงตัวอย่างที่ Hold Point ต้องได้รับการรับรองก่อนเดินงานต่อ ส่วน Witness Point ให้ผู้ว่าจ้างเลือกเข้าตรวจได้ตามเงื่อนไขในสัญญา นี่เป็น ตัวอย่างการกำหนดจุดตรวจในสัญญาต่างประเทศ ไม่ใช่ข้อกำหนดตายตัวของงานก่อสร้างเอกชนทุกโครงการในไทย

ตัวอย่าง ITP สำหรับงานก่อนเทคอนกรีตควรอ่านอย่างไร?

สมมติโครงการมีงานคอนกรีตหนึ่งส่วนที่เมื่อเทแล้วจะตรวจสิ่งที่อยู่ภายในได้ยาก เราจะให้ทีมงานระบุลำดับตรวจไว้ก่อนเริ่ม ไม่รอให้รถคอนกรีตมาถึงแล้วค่อยถามว่าใครต้องลงนาม ตารางต่อไปเป็น ตัวอย่างเพื่ออธิบายวิธีอ่าน ITP ไม่ใช่แบบฟอร์มหรือเกณฑ์รับงานที่ใช้แทนเอกสารจริง

ลำดับตัวอย่าง	สิ่งที่แผนต้องระบุ	หลักฐานที่คาดว่าจะได้
ตรวจเอกสารก่อนงาน	แบบและ Revision ที่ใช้ รายการประกอบแบบ และผู้ทบทวน	บันทึกตรวจเอกสารฉบับที่อนุมัติ
ตรวจงานที่กำลังจะถูกปิดทับ	รายการตรวจตามแบบ/สเปก ผู้ตรวจ และจุดที่ต้องแจ้งตรวจ	ใบแจ้งตรวจ บันทึกผล และภาพถ่ายตามที่โครงการกำหนด
ตัดสินใจก่อนเท	เกณฑ์ยอมรับ งานค้าง ผู้มีอำนาจอนุญาต และวิธีบันทึก	ผลตรวจและการอนุญาตตาม ITP/สัญญา
ตรวจและเก็บผลหลังทำงาน	การทดสอบหรือบันทึกที่โครงการกำหนดหลังเท	ผลทดสอบ บันทึกหน้างาน หรือรายการแก้ไข

เกณฑ์ทางวิศวกรรมจริง เช่น ขนาด ตำแหน่ง วิธีทดสอบ หรือความถี่ ต้องให้วิศวกรที่รับผิดชอบตรวจจากแบบ สเปก มาตรฐานที่โครงการอ้าง และสัญญา เราไม่ควรนำตัวเลขจากตัวอย่างของอีกโครงการมาใช้เป็นเกณฑ์ผ่านโดยอัตโนมัติ

ใครจัดทำ ทบทวน และใช้ ITP ระหว่างก่อสร้าง?

ในหลายโครงการ ผู้รับเหมาซึ่งรู้วิธีทำงานและลำดับกิจกรรมเป็นผู้เสนอ ITP แล้วทีมควบคุมงานหรือผู้ที่สัญญาระบุทบทวนก่อนเริ่มงาน

แต่บทบาทนี้ ไม่เหมือนกันทุกสัญญา เราจึงให้เจ้าของตรวจ Responsibility Matrix ควบคู่กับ ITP เสมอ

วงจรที่เราอยากให้เจ้าของมองเห็นคือ:

จัดทำแผน: ระบุขั้นตอนงาน เอกสารอ้างอิง จุดตรวจ และผู้รับผิดชอบ
ทบทวนก่อนเริ่ม: ตรวจว่าแผนตรงกับแบบฉบับใช้งาน สเปก และลำดับก่อสร้าง
แจ้งและเข้าตรวจ: ผู้รับผิดชอบแจ้งตามเงื่อนไขของจุดตรวจ ไม่ข้ามขั้นตอนที่ต้องรอการยืนยัน
บันทึกผล: เก็บผลผ่าน/ไม่ผ่าน พร้อมหลักฐานและชื่อผู้ตรวจ
แก้ไขและตรวจซ้ำ: หากไม่ผ่าน ให้บันทึกงานค้าง ผู้รับผิดชอบ และผลตรวจรอบถัดไป
ปรับแผนเมื่อข้อมูลเปลี่ยน: เมื่อแบบ วิธีทำงาน หรือขอบเขตเปลี่ยน ให้ตรวจว่าจุดตรวจเดิมยังเพียงพอหรือไม่

การลงชื่อว่าตรวจแล้วไม่ควรถูกตีความว่าเป็นการยกหน้าที่ของผู้รับเหมาออกจากสัญญา ในตัวอย่างสัญญาของ Infrastructure NSW แม้ผู้ว่าจ้างรับรองจุดตรวจ ผู้รับเหมาก็ยังมีหน้าที่ทำงานให้ตรงตามข้อกำหนดของสัญญา

เจ้าของโครงการควรถามบริษัทควบคุมงานก่อสร้างอะไรเกี่ยวกับ ITP?

ก่อนเริ่มชุดงานสำคัญ เราแนะนำให้เจ้าของถามคำถามที่ตอบได้ด้วยเอกสาร ไม่ใช่ความมั่นใจด้วยคำพูดเพียงอย่างเดียว:

งานประเภทใดมี ITP แล้ว และงานใดยังรอจัดทำ?
แต่ละ ITP อ้างแบบและสเปกฉบับใด?
จุดใดตรวจย้อนหลังได้ยาก จึงต้องกำหนดให้ตรวจหรือยืนยันก่อนทำงานต่อ?
ผู้รับเหมาต้องแจ้งตรวจอย่างไร และใครเป็นผู้รับแจ้ง?
ใครมีอำนาจอนุญาตให้ผ่านจุดที่ต้องหยุดรอ?
ผลตรวจไม่ผ่านจะถูกบันทึก แก้ไข และตรวจซ้ำอย่างไร?
เจ้าของจะดูสถานะจุดตรวจและหลักฐานได้จากรายงานชุดใด?

หน้าที่ของ บริษัทควบคุมงานก่อสร้าง ในฐานะตัวแทนเจ้าของ คือช่วยให้คำถามเหล่านี้มีคำตอบที่ตรวจสอบได้ตาม Scope ที่ตกลงกัน หากต้องการเข้าใจบทบาทของ วิศวกรควบคุมงานก่อสร้าง ในภาพรวม เราได้อธิบายไว้ในบทความแยกแล้ว

สนใจบริการที่ปรึกษาและควบคุมงานก่อสร้างติดต่อ

หากคุณต้องการให้ทีมช่วยวางระบบจุดตรวจและติดตามหลักฐานงานก่อสร้าง ทีม Stable Inter สามารถพูดคุยขอบเขตบริการให้สอดคล้องกับประเภทโครงการ แบบ และสัญญาที่ใช้อยู่

อักษรเพชร สุขสิริถาวรกุล (Co-Founder and Executive Committee)

โทร: 062-648-2222
ไลน์: @stableinter
อีเมล: stableinter.consultant@gmail.com

คำถามที่พบบ่อย

ทุกโครงการต้องมีเอกสารชื่อ ITP หรือไม่?

ไม่ควรสรุปจากชื่อเอกสารอย่างเดียว บางโครงการอาจใช้แบบฟอร์มหรือชุดเอกสารควบคุมคุณภาพชื่ออื่น ประเด็นสำคัญคือสัญญาและแผนงานกำหนด จุดตรวจ เกณฑ์ ผู้รับผิดชอบ และบันทึกผล ไว้ชัดหรือไม่ หากสัญญาระบุให้ใช้ ITP ก็ควรจัดทำตามรูปแบบและขั้นตอนที่ตกลง

ใครควรลงนามใน ITP และผลตรวจ?

ให้ดูสัญญาและขอบเขตหน้าที่ของแต่ละฝ่าย ผู้จัดทำแผน ผู้ทบทวน ผู้ตรวจหน้างาน และผู้อนุญาตให้เดินงานต่ออาจเป็นคนละบทบาท เราจะไม่ใช้ลายเซ็นของคนหนึ่งแทนอำนาจของอีกคนโดยไม่มีการมอบหมายชัดเจน

หากแบบก่อสร้างเปลี่ยน ต้องแก้ ITP ด้วยหรือไม่?

ควรตรวจผลกระทบทุกครั้ง หากการเปลี่ยนแบบทำให้ขั้นตอน วิธีตรวจ เกณฑ์ยอมรับ หรือผู้รับผิดชอบเปลี่ยน ITP และแบบฟอร์มที่เกี่ยวข้องควรถูกทบทวนก่อนใช้ต่อ เพื่อให้ทีมหน้างานตรวจงานกับเอกสาร Revision เดียวกัน

มี Checklist ตรวจงานแล้ว ยังต้องดู ITP อีกหรือไม่?

Checklist บอกว่างานครั้งหนึ่งตรวจรายการใด ส่วน ITP บอกว่ารายการนั้นอยู่ในลำดับงานตรงไหน ใช้เกณฑ์อะไร และต้องแจ้งหรือรอใครก่อนเริ่มขั้นตอนต่อไป เจ้าของจึงควรดูเอกสารสองชนิดประกอบกัน โดยเฉพาะงานที่เมื่อปิดทับแล้วตรวจซ้ำได้ยาก