5 เกณฑ์คัดเลือกผู้รับเหมา สำหรับเจ้าของโครงการก่อสร้างขนาดใหญ่

การคัดเลือกผู้รับเหมาในโครงการขนาดใหญ่ เช่น คอนโดมิเนียม อาคารสูง หรือโรงงานอุตสาหกรรม ต้องพิจารณาจาก 5 หลักเกณฑ์สำคัญ ได้แก่

1. ความมั่นคงทางการเงิน

2. ผลงานในอดีต

3. ขีดความสามารถของวิศวกร

4. มาตรฐานความปลอดภัยหน้างาน

5. ความโปร่งใสในการตรวจสอบราคา

เจ้าของโครงการส่วนใหญ่มักประสบปัญหาโครงการล่าช้า งบประมาณบานปลาย หรือคุณภาพงานก่อสร้างไม่ได้มาตรฐาน ซึ่งสาเหตุหลักเกิดจากการเลือกผู้รับเหมาโดยพิจารณาเพียงแค่ "ราคาที่ต่ำที่สุด" โดยขาดการตรวจสอบขีดความสามารถที่แท้จริง ดังนั้น การคัดกรองอย่างเข้มงวดจึงเป็นเกราะป้องกันที่ดีที่สุดของโครงการ

ทำไมขั้นตอนการคัดเลือกผู้รับเหมาสำหรับโครงการขนาดใหญ่จึงต่างจากงานก่อสร้างทั่วไป?

การคัดเลือกผู้รับเหมาสำหรับโครงการขนาดใหญ่ต่างจากงานทั่วไป เนื่องจากขนาดโครงสร้างวิศวกรรมที่ซับซ้อน มูลค่าการลงทุนที่สูงมาก และจำนวนผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่เกี่ยวข้องจำนวนมาก ทำให้ความเสียหายจากการทำงานผิดพลาดหรือความล่าช้าเพียงจุดเดียว ส่งผลกระทบเป็นลูกโซ่ต่อธุรกิจอย่างรุนแรง

การบริหารโครงการขนาดใหญ่ต้องการทีมงานที่มีศักยภาพเฉพาะทาง ซึ่งจำเป็นต้องผ่านการคัดกรองโดยผู้เชี่ยวชาญอย่าง บริษัทที่ปรึกษาก่อสร้าง เพื่อให้มั่นใจว่าระบบการจัดการ คุณภาพ และเวลาจะดำเนินไปตามเป้าหมายของโครงการ

การก่อสร้างโครงการขนาดเล็ก แตกต่างจากโครงการขนาดใหญ่อย่างไร

ขั้นตอนการคัดเลือกผู้รับเหมาก่อสร้าง สำหรับโครงการขนาดใหญ่มีอะไรบ้าง

ขั้นตอนการคัดเลือกผู้รับเหมาสำหรับโรงงานและอาคารสูงที่มีประสิทธิภาพ ประกอบด้วย 5 ขั้นตอนหลัก ตั้งแต่การจัดเตรียมรายละเอียดคุณสมบัติ การออกประกวดราคา การตรวจสอบคุณสมบัติขั้นต้น การเปิดซองราคาและ BOQ ไปจนถึงการเจรจาต่อรองสัญญาขั้นสุดท้าย

การดำเนินงานในแต่ละเฟสจะถูกควบคุมโดยทีมบริหารงานเพื่อปกป้องงบประมาณและเวลาของโครงการ ดังนี้

• ขั้นตอนที่ 1: การจัดทำเอกสารประกวดราคา (TOR / RFQ): จัดทำข้อกำหนดทางเทคนิค ขอบเขตงาน และรายละเอียดวัสดุ (Specification) ให้ชัดเจน เพื่อให้ผู้สมัครเสนอราคาบนฐานข้อมูลเดียวกัน

• ขั้นตอนที่ 2: การตรวจสอบคุณสมบัติเบื้องต้น (Pre-Qualification): คัดกรองผู้รับเหมาที่มีคุณสมบัติขั้นต่ำตรงตามเกณฑ์ เช่น ทุนจดทะเบียน ประสบการณ์ และจำนวนบุคลากร

• ขั้นตอนที่ 3: การเปรียบเทียบซองข้อเสนอทางเทคนิคและราคา: ตรวจวิเคราะห์ข้อเสนอแยกกัน โดยไม่นำเกณฑ์ราคาต่ำสุดมาตัดสินในทันที แต่ตรวจสอบแผนงานและวัสดุควบคู่กัน

• ขั้นตอนที่ 4: การสัมภาษณ์และเจรจาต่อรอง (Clarification Meeting): เชิญผู้รับเหมาเข้าร่วมประชุมเพื่อชี้แจงจุดที่น่าสงสัยในรายละเอียด BOQ ปรับปรุงราคา และประเมินความเข้าใจที่มีต่อแบบก่อสร้าง

• ขั้นตอนที่ 5: การลงนามสัญญาและจัดแบ่งงวดงาน: จัดทำสัญญาจ้างที่รัดกุม โดยมีการแบ่งงวดงานและเงื่อนไขการจ่ายเงินที่สอดคล้องกับความคืบหน้าของงานจริงหน้างาน

หลักเกณฑ์การคัดเลือกผู้รับเหมางานก่อสร้าง โครงการขนาดใหญ่ อาคาร โรงงาน มีอะไรบ้าง?

เกณฑ์ประเมินในการคัดเลือกผู้รับเหมาสำหรับโครงการขนาดใหญ่ประกอบด้วย 5 ด้านสำคัญ ได้แก่ ฐานะทางการเงิน ประสบการณ์บุคลากร มาตรฐานความปลอดภัยหน้างาน ระบบควบคุมคุณภาพวิศวกรรม และความโปร่งใสของราคา

เจ้าของโครงการควรประเมินตามหลักเกณฑ์ต่อไปนี้อย่างเคร่งครัดก่อนตัดสินใจลงนามจ้าง:

1. ความมั่นคงทางการเงินและผลงานในอดีต (Financial Stability & Track Record)

   การคัดเลือกผู้รับเหมาต้องเริ่มจากการตรวจสอบสภาพคล่องทางการเงิน ทุนจดทะเบียนที่ชำระเต็มจำนวน และประวัติการทำงานย้อนหลัง 5-10 ปี เพื่อประเมินความสามารถในการจ่ายเงินค่าวัสดุและค่าแรงในกรณีที่เกิดปัญหาหน้างาน หรือกระแสเงินสดหมุนเวียนติดขัดชั่วคราว

2. ขีดความสามารถของบุคลากรและทีมวิศวกร (Personnel & Engineering Capability)

   ผู้รับเหมาต้องเสนอโครงสร้างองค์กรโครงการ (Project Org Chart) ที่มีวิศวกรและผู้ควบคุมงานที่มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม (ก.ว.) ตรงตามประเภทและระดับงานที่กฎหมายกำหนด พร้อมทั้งประเมินความชำนาญของทีมงานที่จะเข้าปฏิบัติหน้าที่จริงหน้างาน

3. มาตรฐานความปลอดภัยหน้างานและการประเมินความเสี่ยง (Construction Site Safety)

   ผู้รับเหมาต้องจัดเตรียมแผนการจัดการความปลอดภัยและอาชีวอนามัยหน้างาน (Safety Plan) ที่ชัดเจน ครอบคลุมการป้องกันอัคคีภัย การทำงานในที่สูง มาตรการการสวมใส่อุปกรณ์ป้องกันภัยส่วนบุคคล (PPE) และรายงานสถิติอุบัติเหตุย้อนหลังเพื่อยืนยันความปลอดภัยในอดีต

   
   

4. ระบบการควบคุมและตรวจสอบคุณภาพงานวิศวกรรม (Quality Control Systems)

   ผู้รับเหมาต้องมีกระบวนการตรวจสอบคุณภาพงาน (QC) อย่างเป็นระบบในทุกขั้นตอน โดยอ้างอิงวิธีการทำงาน (Method Statement) ตามหลักวิศวกรรมศาสตร์ มีการตรวจรับวัสดุเข้าหน้างาน และได้รับการรับรองมาตรฐานสากล เช่น ISO 9001:2015 ในงานระบบและงานวิศวกรรมโยธา

5. ความโปร่งใสของราคาและการตรวจสอบ BOQ อย่างละเอียด (Price Transparency & BOQ Audit)

   การวิเคราะห์ใบเสนอราคาจะต้องดำเนินการเปรียบเทียบในลักษณะบรรทัดต่อบรรทัด (Line-by-Line comparison) และผ่านกระบวนการ ตรวจสอบ BOQ อย่างละเอียดเพื่อมองหาข้อผิดพลาดทางตัวเลข การประเมินราคาที่ต่ำผิดปกติเพื่อจงใจเอาชนะประกวดราคา (Underpricing) หรือการคิดราคาวัสดุสูงเกินจริง

การพิจารณาคัดเลือกผู้รับเหมา สำหรับงานเอกชนและงานราชการมีความแตกต่างกันอย่างไร?

เกณฑ์คัดเลือกผู้รับเหมาในโครงการเอกชนแตกต่างกับงานราชการอย่างสิ้นเชิง โดยงานราชการจะผูกพันตามกฎระเบียบจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐที่เน้นความโปร่งใสและระบบราคาต่ำสุด ขณะที่งานเอกชนจะเน้นความยืดหยุ่น ความสัมพันธ์ และความคุ้มค่าสูงสุดทางวิศวกรรม

ในการคัดเลือกของแต่ละฝั่งสามารถระบุลักษณะเด่นและข้อจำกัดได้ดังนี้:

• งานราชการ:

  • ดำเนินการภายใต้ พระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 และหลักเกณฑ์ของกรมบัญชีกลางเป็นหลัก

  • นิยมใช้วิธีประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์ (e-Bidding) ผ่านระบบจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐเพื่อเปิดโอกาสให้มีการแข่งขันที่เสรีและโปร่งใส

  • การตัดสินผลเน้นผู้เสนอราคาต่ำสุดที่ผ่านการตรวจคุณสมบัติทางเทคนิคครบถ้วน โดยไม่สามารถเจรจาต่อรองนอกกรอบระเบียบได้

  • สามารถสืบค้นข้อมูลโครงการผ่านช่องทางที่เป็นทางการของ ระบบจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ (e-GP)

• งานเอกชน:

  • มีอิสระและมีความยืดหยุ่นสูง สามารถปรับแต่งหลักเกณฑ์การพิจารณาให้เหมาะสมกับวัตถุประสงค์ของแต่ละโครงการ

  • เน้นการนำกระบวนการ Value Engineering มาช่วยพิจารณา เพื่อปรับลดค่าใช้จ่ายด้านราคาโดยไม่ทำลายมาตรฐานหรือระดับคุณภาพที่ตั้งไว้

  • การพิจารณาตัดสินใจเลือกใช้เกณฑ์ประเมินแบบให้คะแนนถ่วงน้ำหนัก (Weighting Score) ซึ่งพิจารณาจากราคา ความเร็ว คุณภาพ และขีดความสามารถควบคู่กัน พร้อมสามารถทำข้อตกลงต่อรองพิเศษได้ตามตกลง

ทำไมการมี 'บริษัทที่ปรึกษาก่อสร้าง' หรือ 'บริษัทควบคุมงานก่อสร้าง' เข้ามาร่วมคัดกรองจึงคุ้มค่ากว่า?

การมีบริษัทที่ปรึกษาเข้ามาช่วยบริหารจัดการขั้นตอนประกวดราคาจะช่วยเปลี่ยนสถานะของเจ้าของโครงการจากการทำงานด้วยความกังวล มาเป็นการควบคุมและตรวจสอบได้ในภาพเดียวกัน โดยที่ปรึกษาจะทำหน้าที่แทนเจ้าของโครงการในการกลั่นกรองผู้รับเหมา ตรวจสอบราคา และคุมสัญญาก่อสร้างอย่างโปร่งใส

ทีมวิศวกรที่ปรึกษาจะช่วยปกป้องงบประมาณและเวลาของโครงการผ่านการปฏิบัติงานจริงในทุกขั้นตอน ดังนี้

• ตรวจสอบ BOQ และถอดปริมาณอย่างเป็นกลาง: เพื่อคัดกรองข้อมูลราคาเปรียบเทียบที่เที่ยงตรง ป้องกันปัญหาการเบิกงวดงานเกินความจริง (Over-billing) ตั้งแต่ระยะแรกเริ่ม

• ประเมินศักยภาพเชิงลึก: คัดเลือกจากฐานข้อมูลประวัติการทำผลงาน ความชำนาญ และลักษณะนิสัยในการทำงานร่วมกันเพื่อความต่อเนื่องในการก่อสร้าง

• ควบคุมสัญญาและการจ่ายงวดเงินอย่างเป็นธรรม: จัดตั้งวิศวกรผู้เชี่ยวชาญเข้าควบคุมงานหน้างานเพื่อตรวจสอบปริมาณและคุณภาพผลงานตามสัญญาจริง ก่อนอนุมัติการจ่ายเงินงวด

• เป็นกันชนและแก้ปัญหาเชิงเทคนิค: ช่วยลดการเผชิญหน้าระหว่างเจ้าของโครงการและผู้รับเหมา โดยใช้ข้อมูลอ้างอิงตามหลักวิศวกรรมในการเจรจาเพื่อยุติข้อขัดแย้งเชิงราคาและแผนงาน

สำหรับโครงการก่อสร้างขนาดใหญ่ การวางแผนและ ควบคุมงานก่อสร้าง ที่มีประสิทธิภาพโดยทีมงานมืออาชีพ จะช่วยให้การส่งมอบอาคารสูง คอนโดมิเนียม หรือคลังสินค้าโรงงานอุตสาหกรรม เป็นไปอย่างราบรื่น ถูกต้องตามแบบแปลน และอยู่ในระยะเวลาที่กำหนดอย่างมั่นใจ

สนใจบริการที่ปรึกษาและควบคุมงานก่อสร้างติดต่อ

อักษรเพชร สุขสิริถาวรกุล (Co Founders and Executive Committee)

• โทร: 062-648-2222

• ไลน์: @stableinter

• อีเมล: stableinter.consultant@gmail.com