Checklist ตรวจโครงสร้างคอนกรีตบ้าน คาน เสา พื้นและบันไดต้องตรวจอะไรบ้าง?

Stable Inter Consultant
13 ส.ค.
ยาว 2 นาที

การตรวจโครงสร้างคอนกรีตบ้านควรครอบคลุมแบบหล่อ เหล็กเสริม แนวคานและเสา ค้ำยัน Sleeve หรือช่องเปิด ความพร้อมก่อนเท การควบคุมคอนกรีต การบ่ม การถอดแบบ พื้นและบันได โดยทุกจุดต้องเทียบกับแบบโครงสร้างและข้อกำหนดที่อนุมัติของโครงการ ไม่ควรใช้ Checklist ทั่วไปแทนการตรวจของวิศวกร

บทความนี้สรุปจุดตรวจจากเอกสารอบรม Quality Control งานบ้านของ STABLE INTER ในรูปแบบที่เจ้าของโครงการบ้านจัดสรร บ้านระดับบนและโครงการแนวราบใช้ติดตามงานได้ง่ายขึ้น หากต้องการดูจุดตรวจตั้งแต่เสาเข็มจนถึงงานส่งมอบ อ่าน คู่มือควบคุมคุณภาพงานก่อสร้างบ้าน ได้ก่อน

เอกสารประกอบบทความ PDF ฉบับนี้คงเนื้อหาจากเอกสารอบรมต้นฉบับของ STABLE INTER ข้อมูลมาตรฐานและวิธีติดตั้งควรตรวจสอบกับเอกสารโครงการ คู่มือผู้ผลิตและแหล่งทางการฉบับปัจจุบันก่อนนำไปใช้จริง

เอกสารอบรมวิศวกรเรื่อง Quality Control งานบ้าน - ฉบับเผยแพร่.pdf

ดาวน์โหลด PDF • 23.14MB

ช่วงตรวจ	จุดที่เจ้าของโครงการควรถามทีมงาน
ก่อนเท	แบบที่ใช้เป็นฉบับอนุมัติหรือไม่ แนวและระดับตรงกันหรือไม่ เหล็ก แบบหล่อ ลูกปูนและค้ำยันตรวจครบหรือยัง
งานคานและเสา	จุดต่อเหล็ก การยึดเข้าเสา แนวเสา ความสูงและการค้ำยันตรงตามรายละเอียดโครงการหรือไม่
งานระบบผ่านโครงสร้าง	ตำแหน่ง Sleeve ขนาดช่องเปิด ระยะห่างและเหล็กเสริมได้รับการประสานและอนุมัติหรือยัง
ระหว่างเท	คอนกรีตตรงตามรายการที่สั่งหรือไม่ มีการเติมน้ำโดยไม่ได้รับอนุมัติหรือไม่ แบบและค้ำยันยังมั่นคงหรือไม่
หลังเท	มีแผนบ่ม ถอดแบบและจำกัดการรับน้ำหนักตามข้อกำหนดโครงการหรือไม่
พื้นและบันได	ช่องเปิด Sleeve เหล็กยึดบันได พื้นห้องน้ำ ระเบียงและการทดสอบน้ำตรวจครบหรือยัง

ก่อนเทโครงสร้างคอนกรีตบ้านต้องตรวจอะไรบ้าง?

ก่อนเทคอนกรีตควรยืนยันเอกสารอ้างอิง ตรวจแนวและระดับ ตรวจแบบหล่อ เหล็กเสริม ลูกปูน ความสะอาด ค้ำยันและงานระบบที่ฝังในโครงสร้างให้ครบ จุดประสงค์คือให้ทุกฝ่ายเห็นสภาพงานจริงก่อนคอนกรีตปิดบังรายละเอียดที่แก้ไขภายหลังได้ยาก

เริ่มจากกำหนดเอกสารที่จะใช้ตรวจให้ชัด ได้แก่ Approved Structural Drawing, Specification, Shop Drawing และ Method Statement ที่เกี่ยวข้อง หากแบบหลายชุดให้ข้อมูลไม่ตรงกัน ควรหยุดพิจารณาจุดนั้นและขอคำยืนยันจากผู้ออกแบบหรือผู้รับผิดชอบก่อนเท ไม่ควรเลือกใช้รายละเอียดจากแบบฉบับใดฉบับหนึ่งเอง

Checklist ก่อนเทจากเนื้อหาใน PDF ประกอบด้วย:

ตรวจแนวเสา แนวคานและระดับอ้างอิงก่อนเท
ตรวจความสูงของเสา โดยคำนึงถึงระดับงานตกแต่งพื้นและพื้นที่ที่งานระบบอาจกระทบความสูงใช้งาน
ตรวจว่ามีคอนกรีตหยาบรองพื้นที่โครงสร้างตามรายละเอียดงานหรือไม่
ตรวจลูกปูนให้มีตำแหน่งเหมาะสมและทำหน้าที่รักษาระยะหุ้มเหล็กตามแบบ
ทำความสะอาดไม้แบบ เหล็กเสริมและเศษปูนทรายที่อาจติดอยู่บริเวณรอยต่อ
ตรวจความมั่นคงของแบบหล่อ ค้ำยันและฐานรองค้ำยัน
ตรวจ Sleeve ช่องเปิดและเหล็กเสริมรอบช่องให้ตรงกับรายละเอียดที่อนุมัติ

ขั้นตอนเหล่านี้เป็นจุดตรวจเฉพาะงานโครงสร้าง ส่วนภาพรวมว่า QC ควรวาง Hold Point และตรวจในช่วงใด สามารถอ่านต่อในบทความ กระบวนการ QC งานก่อสร้าง โดยไม่จำเป็นต้องอธิบายกระบวนการเดิมซ้ำในหน้านี้

จุดต่อและการจัดวางเหล็กคานบ้านต้องดูอะไร?

งานเหล็กคานต้องตรวจตำแหน่ง ทิศทาง จุดต่อ ระยะยึด การงอและความต่อเนื่องกับเสาหรือคานหลักตามแบบโครงสร้าง โดยเฉพาะบริเวณหัวคาน คานฝาก คานยื่นและจุดรองรับพื้นสำเร็จ ไม่ควรใช้ระยะสำเร็จรูปจาก Checklist แทนรายละเอียดของผู้ออกแบบ

เอกสารอบรมชี้ให้เห็นจุดที่ต้องสังเกตหลายตำแหน่ง ได้แก่:

เหล็กคานที่เข้าสู่เสาต้องจัดวางและยึดเข้าเสาตามรายละเอียดโครงสร้าง
เหล็กบนของคานฝากต้องวางเหนือเหล็กหลักตามรายละเอียดที่เอกสารแสดง
จุดรองรับหัวแผ่นพื้นสำเร็จต้องมีเหล็กเสียบหรือรายละเอียดเสริมตามแบบ
คานยื่นต้องตรวจเหล็กด้านบนและระยะยึดกลับเข้าไปในคานหลักตามแบบที่อนุมัติ
เหล็กปลอก การงอเหล็ก ระยะทาบและระยะหุ้มคอนกรีตต้องตรวจจากแบบและ Specification ของโครงการ

ก่อนขึ้นงานคานและเสาชั้นถัดไป ควรตรวจด้วยว่างาน เสาเข็มและฐานรากของบ้าน ได้ปิดประเด็นที่เกี่ยวข้องแล้วหรือยัง เพราะความคลาดเคลื่อนจากโครงสร้างส่วนล่างอาจส่งต่อมายังแนวเสาและคานในชั้นบน

เสา แบบหล่อและค้ำยันของบ้านต้องพร้อมอย่างไร?

เสาและค้ำยันต้องมีแนว ระดับและฐานรองที่มั่นคง แบบหล่อต้องไม่เปลี่ยนรูปเมื่อรับน้ำหนักระหว่างเท ส่วนเหล็กเสาต้องรักษาตำแหน่งและระยะหุ้มตามแบบ ไม่ควรดัดแก้เหล็กหรือใช้วัสดุชั่วคราวอุดรอยต่อจนทำให้หน้าตัดโครงสร้างเปลี่ยนไป

จุดตรวจเสาที่ PDF ระบุ ได้แก่:

ตรวจแนวดิ่งและตำแหน่งเสาก่อนเททุกครั้ง
ตรวจความสูงเสาให้สัมพันธ์กับคาน ช่องบันได งานตกแต่งพื้นและงานระบบ
ใส่ลูกปูนเพื่อควบคุมระยะหุ้มรอบเหล็กเสาตามรายละเอียดโครงการ
ไม่ดุ้งหรือดัดเหล็กเสาเพื่อแก้ตำแหน่งหน้างานโดยไม่มีคำสั่งที่เหมาะสม
ไม่ใช้ถุงปูนหรือวัสดุอื่นอุดรอยต่อคานกับเสา เพราะเมื่อเอาออกอาจทำให้หน้าตัดเปลี่ยน
จัดค้ำยันชั่วคราวให้เสาอยู่ในแนวก่อนและระหว่างการเท

สำหรับค้ำยันแบบหล่อ ควรตรวจฐานที่รองรับก่อนดูจำนวนต้นเพียงอย่างเดียว เอกสารระบุว่าค้ำยันไม่ควรวางลงบนดินโดยตรง ต้องมีฐานรองมั่นคงและไม่ควรวางบนโครงสร้างที่ยังไม่พร้อมรับน้ำหนัก ค่ารับน้ำหนัก ระยะห่างและชนิดค้ำยันต้องให้ผู้รับผิดชอบคำนวณหรือยืนยันจากระบบค้ำยันที่ใช้จริง ไม่ควรนำตัวเลขจากสไลด์เก่ามาตัดสินหน้างานทันที

Sleeve และช่องเปิดในคานบ้านต้องประสานอย่างไร?

Sleeve และช่องเปิดต้องกำหนดตำแหน่งก่อนเท โดยตรวจขนาดช่อง ระยะห่างจากจุดสำคัญของคานและรายละเอียดเหล็กเสริมจากแบบที่อนุมัติร่วมกันระหว่างทีมโครงสร้างกับทีมงานระบบ หากไม่มีรายละเอียดหรือพบว่าตำแหน่งชนเหล็กหลัก ควรส่งกลับให้ผู้รับผิดชอบพิจารณา

PDF แยกงาน Sleeve คานเป็นจุดตรวจเฉพาะ ได้แก่ ระยะห่างของท่อ รายละเอียดเหล็กเสริม ขนาดรูและความสัมพันธ์ระหว่างท่อจริงกับปลอก Sleeve สิ่งที่เจ้าของโครงการควรถามจึงไม่ใช่เพียง “ใส่ท่อแล้วหรือยัง” แต่ควรถามเพิ่มว่า:

ตำแหน่งช่องเปิดตรงกับ Coordination Drawing และ Shop Drawing หรือไม่
ขนาด Sleeve สอดคล้องกับท่อที่ติดตั้งและพื้นที่อุดรอยต่อหรือไม่
ช่องเปิดกระทบเหล็กหลัก เหล็กปลอกหรือบริเวณสำคัญของคานหรือไม่
มีรายละเอียดเหล็กเสริมรอบช่องเปิดจากผู้ออกแบบหรือไม่
ทีมโครงสร้างและทีมระบบตรวจร่วมกันก่อนปิดแบบหรือยัง

บทความนี้ไม่รวมงานไฟฟ้า และไม่ให้เกณฑ์ขนาดช่องหรือระยะวางตายตัว เพราะตำแหน่งเหล่านี้สัมพันธ์โดยตรงกับแบบคำนวณและรายละเอียดเฉพาะของโครงการ

ระหว่างเทคอนกรีตบ้านควรควบคุมอะไร?

ระหว่างเทควรยืนยันว่าคอนกรีตตรงตามชนิดและกำลังที่โครงการกำหนด ไม่เติมน้ำเพื่อปรับความข้นเหลวโดยพลการ และเฝ้าดูว่าแบบหล่อ แนวโครงสร้างกับค้ำยันยังคงมั่นคง ข้อมูลใน PDF แสดงชัดว่าการเติมน้ำมีผลให้กำลังอัดคอนกรีตลดลง

จุดที่ควรติดตามระหว่างเท ได้แก่:

ตรวจรายการคอนกรีตที่ส่งมาว่าตรงกับส่วนโครงสร้างที่จะเท
ตรวจค่าการยุบตัวตามแผนตรวจและข้อกำหนดที่โครงการอนุมัติ
ไม่ปรับส่วนผสมหรือเติมน้ำเองโดยไม่มีผู้รับผิดชอบอนุมัติ
สังเกตการเคลื่อนตัวของแบบ แนวเสา แนวคาน ค้ำยันและลูกปูน
เมื่อพบแบบ ค้ำยันหรือเหล็กเคลื่อนจากตำแหน่งที่ตรวจไว้ ควรหยุดพิจารณาจุดนั้นและให้ผู้รับผิดชอบตรวจสอบ

เอกสารต้นทางกล่าวถึงปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์หลายประเภทและคอนกรีตผสมกันซึม แต่การเลือกใช้ต้องยึด Specification และรายการอนุมัติวัสดุของโครงการ ไม่ควรเลือกจากคำอธิบายประเภทปูนในบทความทั่วไปเพียงอย่างเดียว

การบ่มและถอดแบบคอนกรีตบ้านต้องตรวจตามอะไร?

การบ่มต้องเริ่มตามวิธีและระยะเวลาที่ Method Statement กำหนด ส่วนการถอดแบบและถอนค้ำยันต้องพิจารณากำลังของคอนกรีต ชนิดองค์อาคาร ช่วงพาด น้ำหนักที่จะเกิดขึ้นและข้อกำหนดของวิศวกร ไม่ควรกำหนดจากจำนวนวันแบบเดียวสำหรับทุกส่วนของบ้าน

PDF ยกตัวอย่างวิธีบ่มด้วยพลาสติก กระสอบและน้ำยาบ่ม พร้อมแสดงให้เห็นว่าคอนกรีตพัฒนากำลังตามอายุ อย่างไรก็ตาม อัตราการพัฒนากำลังและระยะเวลาที่เหมาะสมขึ้นกับส่วนผสม สภาพแวดล้อม วิธีบ่มและข้อกำหนดของโครงการ จึงควรตรวจเอกสารต่อไปนี้ก่อนอนุมัติ:

Approved Concrete Mix และกำลังอัดที่กำหนด
Method Statement สำหรับเทและบ่มคอนกรีต
แผนการถอดแบบและถอนค้ำยัน
ผลทดสอบที่โครงการกำหนดให้ใช้ประกอบการตัดสินใจ
คำยืนยันของวิศวกรผู้รับผิดชอบเมื่อมีการรับน้ำหนักหรือทำงานต่อบนโครงสร้าง

หากพบโพรง รอยแตกร้าว การเยื้องแนวหรือผิวคอนกรีตผิดปกติ ควรบันทึกสภาพและให้ผู้รับผิดชอบประเมินก่อนซ่อม ส่วนความหมายและการจัดกลุ่มปัญหาสามารถอ่านเพิ่มเติมที่ Defect ในการก่อสร้าง เพื่อไม่ให้การซ่อมหน้างานบดบังสาเหตุหรือขอบเขตของปัญหา

พื้น บันได ห้องน้ำและระเบียงของบ้านมีจุดตรวจอะไร?

พื้นและบันไดต้องตรวจชนิดพื้น จุดรองรับ ช่องเปิด Sleeve เหล็กเสริมและระดับก่อนเท ส่วนห้องน้ำกับระเบียงต้องตรวจรายละเอียดกันซึมและทดสอบน้ำก่อนปูกระเบื้อง จุดเหล่านี้เชื่อมทั้งโครงสร้าง งานระบบและงานสถาปัตย์ จึงควรตรวจร่วมกันก่อนปิดผิว

สำหรับพื้นหล่อในที่ เอกสารกำชับให้ตรวจ Sleeve ห้องน้ำ ทำความสะอาดแบบกับเหล็กตะแกรงและตรวจเหล็กเสริมรอบช่องเปิด สำหรับพื้นสำเร็จรูปควรตรวจพื้นที่วางบนคาน การบากหรือช่องเปิดและรายละเอียดเทคอนกรีตทับหน้าเทียบกับแบบที่อนุมัติ หากช่วงคานยาวหรือพบการแอ่นผิดสังเกต ไม่ควรแก้ด้วยงานปิดผิว แต่ควรส่งให้ผู้รับผิดชอบประเมิน

งานบันไดควรตรวจเหล็กเสียบหรือเหล็กยึดบันไดตั้งแต่ช่วงเทคาน หากตกหล่น PDF ยกตัวอย่างการยึดด้วยวัสดุ Epoxy แต่การแก้ไขจริงต้องมีรายละเอียดการฝังยึด ระยะและผลิตภัณฑ์ที่ผู้ออกแบบอนุมัติ ไม่ควรเลือกวิธีซ่อมจากหน้างานเอง

สำหรับห้องน้ำและระเบียง PDF ชี้ให้ตรวจคอนกรีตหรือระบบกันซึม ทำรายละเอียดรอบจุดทะลุและขังน้ำทดสอบก่อนปูกระเบื้อง ระยะเวลาทดสอบ ชนิดวัสดุและลำดับชั้นงานต้องเทียบ Specification, Product Data และรายละเอียดสถาปัตยกรรมของโครงการอีกครั้ง

ก่อนส่งต่องานโครงสร้างบ้านให้ทีมสถาปัตย์ควรตรวจอะไร?

ก่อนส่งต่องานควรยืนยันว่าแนว ระดับ ช่องเปิด พื้นที่เปียกและประเด็นผิดปกติได้รับการตรวจครบ ไม่มีจุดที่ถูกปิดผิวทั้งที่ยังรอคำตอบจากผู้ออกแบบ และทีมสถาปัตย์ได้รับข้อมูลที่จำเป็นสำหรับงานผนัง ฉาบ ฝ้าและวัสดุปิดผิว

รายการทบทวนก่อนส่งต่อมีดังนี้:

แนวเสา คาน พื้นและช่องบันไดสอดคล้องกับแบบที่อนุมัติ
Sleeve ช่องเปิดและจุดทะลุครบตามแบบประสานงาน
พื้นห้องน้ำ ระเบียงและบริเวณเปียกผ่านขั้นตอนตรวจที่โครงการกำหนด
ไม่มีแบบหล่อ เศษปูนหรือวัสดุชั่วคราวที่กระทบงานถัดไป
ประเด็นที่พบระหว่างเทหรือหลังถอดแบบมีผู้รับผิดชอบพิจารณาแล้ว
รายการแก้ไขที่เกี่ยวกับโครงสร้างได้รับอนุมัติก่อนปิดผิว

จากจุดนี้ ผู้อ่านสามารถไปต่อที่ Checklist ตรวจผนังอิฐมวลเบา งานฉาบและฝ้าของบ้าน เพื่อเห็นรอยต่อระหว่างงานโครงสร้างกับงานสถาปัตย์

หมายเหตุ: รายการนี้จัดทำเพื่อช่วยให้เจ้าของโครงการเห็นจุดที่ควรตรวจ ไม่ใช่เกณฑ์อนุมัติงานสำเร็จรูป มาตรฐาน รายละเอียดแบบและข้อกำหนดของแต่ละโครงการอาจมีการปรับปรุงหรือแตกต่างกัน ก่อนนำตัวเลขหรือวิธีตรวจไปใช้จริง ควรตรวจ Approved Drawing, Specification และมาตรฐานฉบับที่โครงการอ้างอิง พร้อมให้วิศวกรหรือผู้เชี่ยวชาญที่รับผิดชอบยืนยัน

ใครควรรับผิดชอบการตรวจโครงสร้างคอนกรีตบ้าน?

การตรวจควรอยู่ภายใต้ผู้รับผิดชอบที่มีความรู้และอำนาจตามขอบเขตงานของโครงการ เจ้าของโครงการใช้ Checklist เพื่อติดตามว่าเรื่องสำคัญถูกตรวจแล้วหรือยัง แต่การอนุมัติระยะเหล็ก การเปลี่ยนรายละเอียด การแก้โครงสร้างและการรับน้ำหนักต้องให้วิศวกรที่รับผิดชอบตัดสิน

ในมุมของเรา หน้าที่ของ บริษัทควบคุมงานก่อสร้าง คือช่วยเจ้าของโครงการมองเห็นคุณภาพ เวลา ต้นทุนและการประสานงานในภาพเดียวกัน ตรวจสอบตามเอกสารที่อนุมัติและติดตามประเด็นข้ามทีม โดยไม่วางตัวเป็นผู้รับเหมาก่อสร้าง

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการตรวจโครงสร้างคอนกรีตบ้านมีอะไรบ้าง?

เจ้าของโครงการใช้ Checklist นี้ตรวจรับรองโครงสร้างเองได้หรือไม่?

ไม่ได้ Checklist ช่วยให้เห็นจุดตรวจและตั้งคำถามได้ถูกจังหวะ แต่ไม่แทนแบบคำนวณ เอกสารอนุมัติ การตรวจหน้างานและการตัดสินของวิศวกรผู้รับผิดชอบ

ตัวเลขระยะทาบ ระยะหุ้มและเวลาถอดแบบจากเอกสารอบรมใช้ได้ทันทีหรือไม่?

ไม่ควรใช้ทันที ตัวเลขเหล่านี้ต้องเทียบ Approved Structural Drawing, Specification, Method Statement และมาตรฐานฉบับที่โครงการอ้างอิง เพราะรายละเอียดอาจต่างกันตามชนิดเหล็ก กำลังวัสดุ องค์อาคารและเงื่อนไขการก่อสร้าง

ทำไมต้องตรวจ Sleeve และช่องเปิดก่อนเทคอนกรีต?

เพราะตำแหน่งและขนาดช่องเปิดสัมพันธ์กับเหล็กคาน เหล็กเสริมรอบช่องและแนวงานระบบ PDF จึงกำหนดให้ตรวจระยะห่าง ขนาดรูและรายละเอียดเหล็กเสริมเป็นจุดเฉพาะก่อนเท

เมื่อใดจึงควรส่งต่องานให้ทีมสถาปัตย์?

ควรส่งต่อเมื่อแนว ระดับ ช่องเปิด พื้นที่เปียกและรายการแก้ไขที่เกี่ยวข้องได้รับการตรวจตามเอกสารโครงการแล้ว ไม่ควรให้งานฉาบ ฝ้าหรือวัสดุปิดผิวปิดทับประเด็นที่ยังไม่ได้ข้อสรุป

หากพบเหล็กหรือ Sleeve ไม่ตรงแบบควรทำอย่างไร?

ควรหยุดงานเฉพาะจุดนั้น บันทึกสภาพและส่งให้ผู้รับผิดชอบพิจารณาก่อนเท ไม่ควรดัด ตัดหรือย้ายเหล็กหลักเพื่อหลบงานระบบโดยไม่มีรายละเอียดที่อนุมัติ